Komut İstemi Öğren

ARANILAN ADAM OL ! Üst Seviye Komut İstemi Öğrenerek Unix, Linux ya da Windows İşletim Sistemine Tamamen Hakim Ol.

Tumblr
Pinterest
LinkedIn
Reddit
XING
WhatsApp
Hacker News
VK
Telegram

GNU/Linux

GNU/Linux işletim sisteminde komut satırına hakim olup olmadığınızı anlamak için aşağıdaki sorulara yanıt vermeye çalışın, eğer başarılı değilseniz bu bölümü dikkatlice takip edin. Eğer başarılı iseniz komut satırı notları bölümünü atlayabilirsiniz.

  1. Komut satırına nasıl ulaşabileceğimi biliyorum.
  2. Komut satırı içinde hangi dizinde bulunduğumu kolaylıkla anlayabilirim.
  3. Mevcut çalışma dizini içindeki tüm dosyaları (gizli olanlar dahil) listeleyebilirim.
  4. Komut satırında rahatlıkla dizinler arası gezinebilirim.
  5. Masaüstünde yer alan herhangi bir dosyayı kodlar ile /usr/bin dizini içine kopyalar, taşır ya da silebilirim.
  6. Dosya ile dizin silmenin farklı şeyler olduğunu ve farklı işlemler uygulamak gerektiğini biliyorum.
  7. 'echo $HOME' komutunun ne işe yaradığını ve burada yer alan ' echo ' ile ' $HOME ' komutlarının ayrı ayrı ne anlama geldiklerini biliyorum.
  8. ' permission denied ' ifadesinin ne anlama geldiğini, bu hataya bakarak ne yapmam gerektiğini, sorunun nereden kaynaklandığını bulabilirim.

Yukarıdaki sorulara olumlu yanıtlar verebiliyorsanız ve genel olarak komut satırına hakimseniz bu bölüme sadece ihtiyaç duyduğunuzda ziyaret edebilirsiniz.

Ama yukarıdaki sorulara olumlu yanıtlar veremiyor ve üstelik komut satırı hakkında hiç bir bilgiye sahip değilseniz, mutlaka bu bölümü tamamlamadan bir sonraki bölüme geçmeyiniz.

Komut satırına nasıl ulaşırsınız

Terminal açmak için eğer Ubuntu GNU/Linux işletim sistemi üzerinde Unity masaüstü ortamı kullanıyorsanız CTRL+ALT+T tuşlarına basarak terminale ulaşabilirsiniz. Raspberry Pi'de lxterminal yazın.

Eğer kullandığınız masaüstü ortamı Unity değilde KDE ise komut satırına ulaşmak için gene ALT+F2 tuşlarına basıp, çıkan ekrana konsole yazıp enter tuşuna basabilirsiniz.

GNOME masaüstü kullananlar için gene ALT+F2 tuşlarına bastıktan sonra açılan pencereye gnome-terminal yazmaları yeterli olacaktır. 

Yukardaki işlemlerden size uygun olanını yaptıktan sonra aşağıdaki gibi bir ekran ile karşılaşacaksınız. 

kullaniciadi@isletimsistemiadi:~$

Tüm çalışmaları genel olarak bu ekranda yapacak ve komutları uygulayacağız.

Hangi dizin altında olduğunuzu nasıl anlarsınız

Hangi dizin altında olduğunuzu ilk bakışta anlayamıyorsanız kısaca pwd komutunu verebilirsiniz. Sizlere söyle bir çıktı verecektir.

home/kullaniciadi

Dizininizdeki tüm içeriği nasıl listelersiniz 

İçinde bulunduğunuz dizindeki dosya ve dizinlerin listesini almak için kullanmanız gereken kod ls komutudur.

Bu komutu masaüstünde iken verdiğinizde şuna benzer bir çıktı alırsınız.

Test.py Documents Pictures Templates
Dekstop Downloads Music Public Videos

Yukarıdaki gibi bir çıktı aldığınızda dosya ve dizinler farklı renkler ile gösterilir ve böylece kolaylıkla neyin ne olduğunu anlarsınız.

Dizin değiştirme nasıl yapılır 

Dizinler arası gezmek için kullanacağımız kod genel olarak cd komutudur. Örneğin; /home/user dizini içerisinde iken ls komutu verdiğimizde gördüğümüz dosyalardan bir tanesi de Desktop yani masaüstü dizinidir. Eğer masaüstü klasörüne gitmek istiyorsak cd Desktop komutunu yazmalıyız. cd komutunu sürekli olarak farklı dosyalara girmeye çalışarak ve girdiğiniz dosyalarda ls komutunu uygulayarak deneyin. 

Eğer bir noktada başarılı olamıyor ve hatalar alıyorsanız, yazdığınız kod işe yaramıyorsa;

  • İçine girmeye çalıştığınız gerçekte bir dizin mi yoksa bir dosya mı
  • İçine girmeye çalıştığınız dizin, içinde bulunduğunuz klasörde gerçekten var mı

gibi sorulara net, ezbere olmayan cevaplar verin. ls komutu yazdığınızda gördüğünüz listede içine girmek istediğiniz klasörün adı yoksa bilin ki o klasöre giriş yapamazsınız. Ayrıca bazı linux dağıtımlarında masaüstü için Desktop yerine Masaüstü yazmaktadır. Eğer böyle bir durum varsa 'cd Desktop'yerine 'cd Masaüstü' yazmanız gerekecektir.

Bir üst dizine nasıl geri dönersiniz

cd .. komutu sayesinde içinde bulunduğunuz dizinden bir üst dizine geçiş sağlarsınız. 

Örnek;

İçinde bulunduğunuz mevcut dizin /home/tugrulyildirim , ve burada ls komutu vererek listede Desktop klasörünü gördünüz. Desktop dizinine girmek için - cd Desktop - dedikten sonra bir de bir üst dizinde yer alan ' Downloads ' dizinine gitmek istediniz. Bunun için önce - cd .. - komutunu uygulayıp - /home/tugrulyildirim - dizinine geri dönüyor ve daha sonra - cd Downloads - komutunu giriyoruz.

Dizin değiştirme yolları

Dizin değiştirirken gitmek istediğiniz dizinin içinde bulunduğunuz mevcut dizinde olması oldukça önemlidir. Eğer 'Downloads' dizini içerisinde iseniz - cd Desktop - komutunuz muhtemelen çalışmayacaktır. Ancak en üst ana klasörümüz 'HOME' klasörü olduğu için - cd kullaniciAdi/Desktop - şeklinde bir komut vermek bizi 'Desktop' klasörüne ulaştıracaktır. Tabi burada 'kullaniciAdi' diye belirttiğim kısıma sizin kendi kullanıcı adınız gelecek. 

Yukarıdaki duruma alternatif olarak hangi klasör de olursanız olun aşağıdakine benzer bir komut verdiğinizde istediğiniz yerden, istediğiniz dizine kolaylıkla ulaşabilirsiniz.

cd /home/kullaniciAdi/Desktop bu koda baktığınızda muhtemelen sizde fark etmişsinizdir, masaüstü klasörünün tam adresini yazdık. En üst dizinden itibaren yazılan bir dizinin tam adresi bizi hangi dizinde olursak olalım, o dizine ulaştıracaktır.

Çevre Değişkenleri

Çevre değişkenlerini anlamak için kısa bir örnek vermek daha iyi olacaktır. Örneğimizde diyelim ki bir uygulama geliştirdiniz ve kullanıcılarınızın, uygulamanızı kolaylıkla çalıştırabilmelerini sağlamak için programınızın kısayolunu, kullanıcılarınızın masaüstüne yapıştırmak istiyorsunuz. İşte bu noktada çevre değişkenlerine ihtiyacınız var. 

Ancak böyle bir şey yapmak için bilmeniz gereken bir kaç şey var. Bunlardan ilki kullanıcılarınız masaüstüne giden tam adres. Yani ' /home/kullaniciAdi/Desktop ' . Ancak burada her kullanıcı da kullanıcı adı farklı olacaktır, hatta dil desteğine göre 'Desktop' kelimesi de 'Masaüstü' ya da başka bir dilde masaüstü anlamına gelen bir kelime olacaktır. 

İşte böyle bir durumdan kurtulmak için imdadımıza çevre değişkenleri ya da bir diğer adı ile ortam değişkenleri giriyor. Çevre değişkenlerinin kullanımına basit bir örnek verelim;

echo $HOME 

bu kodun sizlere şöyle bir çıktısı olacaktır;

/home/tugrulyildirim

Uyarı : Buradaki echo komutu her hangi bir değeri ekrana yazdırmak için kullandığımız bir sistem komutudur. Çevre değişkenleri ile alakası yoktur. $HOME çevre değişkenini ekrana çıktı olarak ver diyebilmek için echo komutunu kullandık.

Yukarıda gözüktüğü üzere $HOME adlı çevre değişkeni kullanıcıya ait dizinin yolunu içinde muhafaza ediyor. Peki biz burada masaüstüne nasıl ulaşırız diye sorarsanız cd $HOME/Desktop komutunu uygulayarak masaüstü dizinine rahatlıkla ulaşabiliriz. 

$HOME değişkenine bir diğer alternatif ise ' ~ ' işaretidir. ~ işareti home değişkenine ait değeri içinde muhafaza eder. Eğer echo ~ komutunu uygularsanız /home/kullaniciadi şeklinde bir çıktı alırsınız.

Tabiki çevre değişkenleri sadece bu kadar değil. Eğer çevre değişkenlerinin tüm listesine ulaşmak isterseniz set komutunu verebilirsiniz. 

UYARI: Bazı işletim sistemlerinde set komutu yerine printenv komutu vermeniz gerekebilir.